Theo một chuyên gia cao cấp tại Viện Bách khoa Paris (IP Paris), trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ nên được coi là một ngành công nghiệp tiên phong, có giá trị cao, mà còn là nền tảng quan trọng để tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam, nâng cao tính tự chủ chiến lược và từng bước khẳng định vị thế của đất nước trong kỷ nguyên mới.
GS.TS. Nguyễn Văn Tâm, Chủ nhiệm Khoa Khoa học Máy tính, Dữ liệu và Trí tuệ Nhân tạo, Học viện Sở hữu Trí tuệ Paris, đã đưa ra nhận xét về tầm quan trọng của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 của Việt Nam (19-25 tháng 1) trong cuộc trao đổi với Thông tấn xã Việt Nam tại Pháp.
Ông cho rằng khát vọng “vươn lên” của quốc gia chỉ có thể trở thành hiện thực khi được hỗ trợ bởi các mục tiêu rõ ràng, ý chí chính trị mạnh mẽ, phương pháp khoa học đúng đắn và quan trọng nhất là năng lực thực thi hiệu quả và thiết thực. Trong tầm nhìn bao quát này, khoa học và công nghệ, với trí tuệ nhân tạo (AI) là cốt lõi, đóng vai trò quyết định và không thể thay thế.
GS.TS. Nguyễn Văn Tâm, Chủ nhiệm bộ môn Khoa học máy tính, Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo tại Viện Bách khoa Paris (IP Paris). Ảnh do Thông tấn xã Việt Nam cung cấp.
Việt Nam đang đứng trước thời khắc lịch sử để đạt được bước đột phá ý nghĩa dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới. Thách thức trọng tâm, ông nhấn mạnh, không chỉ nằm ở việc nhận ra cơ hội, mà còn ở việc đưa ra những lựa chọn chiến lược đúng đắn, tập trung nguồn lực với đủ sức mạnh và thực hiện chúng một cách kiên trì, có hệ thống và khoa học để biến tham vọng phát triển thành kết quả cụ thể và bền vững.
Theo học giả này, tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) rất sâu rộng, vượt xa những thay đổi trong quy trình sản xuất hay giao tiếp, mà còn định hình lại một cách cơ bản cách con người suy nghĩ, học tập và làm việc. Nói rộng hơn, AI đang tạo ra ảnh hưởng mạnh mẽ đến các giá trị văn hóa và xã hội, cuộc sống thường nhật, và đang nổi lên như một động lực chính làm thay đổi cục diện địa chính trị toàn cầu.
Trong bối cảnh này, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Giáo sư Tam nhận định quyết định của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 về việc xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính của sự phát triển là kịp thời và đúng đắn về mặt chiến lược.
Ông lập luận rằng một chiến lược phát triển hiệu quả phải được thực hiện thông qua ba bước được xác định rõ ràng: đặt ra các mục tiêu vừa chính xác vừa đủ tham vọng; xây dựng một khuôn khổ phương pháp luận khoa học, có hệ thống và mạch lạc; và đảm bảo việc thực thi hiệu quả, trong đó nguồn nhân lực và các cơ chế thể chế đóng vai trò quyết định. Ông cảnh báo rằng, nếu thiếu bất kỳ yếu tố nào trong số này, ngay cả một chiến lược được thiết kế tốt cũng khó có thể mang lại những đột phá thực sự.
Giáo sư Tam luôn nhấn mạnh một điểm quan trọng: phát triển trí tuệ nhân tạo không nên chỉ giới hạn ở việc ứng dụng các công nghệ và mô hình hiện có từ nước ngoài, mà phải hướng tới việc làm chủ các công nghệ cốt lõi. Ông tin rằng trong vòng 10 đến 20 năm tới, nếu Việt Nam đặt ra mục tiêu rõ ràng, áp dụng phương pháp khoa học và kiên trì, việc phát triển các công nghệ trí tuệ nhân tạo cốt lõi của riêng mình là hoàn toàn khả thi. Chìa khóa, ông nhấn mạnh, là phải xác định đúng các lĩnh vực ưu tiên và tránh phân tán nguồn lực quá mức.
Về phát triển nguồn nhân lực, Giáo sư Tam nhấn mạnh rằng việc nắm vững các công nghệ cốt lõi, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), không thể chỉ dựa vào giáo dục đại học. Thay vào đó, cần tập trung nhiều hơn vào đào tạo sau đại học, đặc biệt là ở cấp thạc sĩ và tiến sĩ. Dựa trên kinh nghiệm của bản thân, ông khuyến nghị sự kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo trong nước và giáo dục ở nước ngoài. Bên cạnh đào tạo, ông cho biết thêm rằng môi trường làm việc, cùng với cả điều kiện vật chất và phi vật chất, là những yếu tố quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nhân tài khoa học.
Về việc huy động nguồn nhân lực trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, Giáo sư Tam cho rằng tiềm năng vẫn còn rất lớn, trong khi các mô hình hợp tác đã trở nên linh hoạt hơn nhiều nhờ những tiến bộ công nghệ. Điều này bao gồm hợp tác từ xa, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, tham gia giảng dạy và phát triển chương trình học, và việc mở rộng hợp tác từng bước khi điều kiện trở nên thuận lợi hơn.
Theo TTXVN
